به گزارش روابط عمومی شورای هماهنگی تشکل های مهندسی، صنفی و حرفه ای کشور؛ نشست کمیته صنعتی سازی و ساخت مسکن نهاد تعامل با موضوع «الزامات قراردادهای صنعتی سازی ساختمان» روز سه شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ با حضور نمایندگان و مسئولان حوزه مسکن، ساختمان و صنعتی سازی در سازمان برنامه و بودجه کشور برگزار شد.
در این نشست که به میزبانی امور حمل و نقل، عمران شهری و روستایی سازمان برنامه و بودجه کشور برگزار شد، ویژگی های خاص قراردادهای مرتبط با صنعتی سازی ساختمان و الزامات مورد نیاز برای تنظیم و اجرای این قرارداد ها مورد بررسی قرار گرفت.
در این جلسه تأکید شد که موفقیت پروژه های صنعتی سازی ساختمان صرفاً به تنظیم متن قرارداد محدود نمی شود و بخشی از الزامات مؤثر بر اجرای پروژه باید پیش از انعقاد قرارداد و در سطح ساختار حقوقی، مقرراتی و حاکمیتی پروژه تعیین تکلیف شود. بر اساس مباحث مطرح شده، الزامات مورد نیاز برای قراردادهای صنعتی سازی ساختمان در دو سطح «ضرورت های فرا قراردادی» و «ضرورت های قراردادی» قابل بررسی است.
ضرورت های فرا قراردادی
در بخش نخست، چهار محور به عنوان ضرورت های فرا قراردادی مورد توجه قرار گرفت. نخست، تعیین تکلیف وضعیت حاکمیت قانونی و مقرراتی پروژه بود. بر این اساس، قوانین، مقررات، استانداردها، ضوابط فنی و الزامات حاکم بر پروژه باید پیش از انعقاد قرارداد مشخص شود؛ موضوعی که در پروژه های صنعتی سازی به دلیل پیوند میان طراحی، تولید صنعتی و اجرای ساختمان اهمیت بیشتری پیدا می کند.
تعیین و تعریف مرز بخش خصوصی دومین محور مطرح شده بود. در این بخش بر ضرورت مشخص شدن حدود و نقش بخش خصوصی در حوزه هایی مانند سرمایه گذاری، طراحی، تولید، اجرا، بهره برداری و تأمین مالی تأکید شد. همچنین با توجه به ماهیت چند رشته ای پروژه های صنعتی سازی، ایجاد ساختار حقوقی مشارکت با کنسرسیوم ها و تعیین قانون حاکم بر شرکت پروژه (SPV) از دیگر ضرورت های پیش از قرارداد عنوان شد. براین اساس، نحوه تصمیم گیری، مسئولیت اعضای کنسرسیوم و نحوه ورود و خروج شرکا نیز باید از ابتدا مشخص باشد.
نحوه حل و فصل اختلافات چهارمین محور بود. حاضران بر ضرورت طراحی سازوکار حل اختلاف از ابتدای پروژه و تعیین فرآیند هایی مانند مذاکره، کارشناسی، میانجی گری، داوری یا مراجعه به مراجع قضایی تأکید کردند تا اختلافات احتمالی به توقف پروژه منجر نشود.
چهار محور اصلی در قراردادهای صنعتی سازی
در ادامه، ضرورت های قراردادی و موضوعاتی که باید در متن قرارداد مورد توجه قرار گیرند، بررسی شد. در این بخش، چهار محور اصلی محدوده و موضوع قرارداد (Scope)، قیمت گذاری (Pricing)، نحوه پرداخت (Payment) و توزیع ریسک و مسئولیت (Responsibility) مورد تأکید قرار گرفت.
در بحث Scope، بر تعیین دقیق موضوع قرارداد، دامنه خدمات، تعهدات طرفین، خروجی های مورد انتظار و مرز مسئولیت ها تأکید شد؛ چراکه پروژه صنعتی سازی زنجیره ای از طراحی، تولید، حمل، نصب و اجرا را در بر می گیرد و هرگونه ابهام در این زنجیره می تواند به هم پوشانی یا خلأ مسئولیت منجر شود.
در بخش قیمت گذاری نیز مطرح شد که شاخص های فعلی برای قیمت گذاری ساخت صنعتی پاسخگوی ماهیت این پروژه ها نیست و لازم است ساختار و مدل مناسب تری برای قیمت گذاری ایجاد شود. مدل قیمت گذاری باید متناسب با سطح صنعتی سازی، مشخصات فنی، حجم تولید و شرایط اقتصادی پروژه تعیین و نحوه مواجهه با تغییر قیمت مواد اولیه، تغییر مشخصات فنی و تغییر در Scope نیز از ابتدا پیش بینی شود.
در مورد Payment نیز تأکید شد که ساختار پرداخت فعلی پروژه ها با ماهیت صنعتی سازی و پیش ساخته سازی هماهنگی کافی ندارد. بر همین اساس، پرداخت ها باید با فرآیند واقعی تولید و اجرای صنعتی منطبق شود و می تواند بر اساس نقاط عطف و خروجی های قابل اندازه گیری، از مرحله طراحی و تأیید نقشه ها تا تولید، تحویل، نصب و تأیید نهایی تعریف شود.
توزیع ریسک و مسئولیت نیز به عنوان یکی از ارکان مهم قرارداد مطرح شد. بر این اساس، ریسک های مرتبط با طراحی، تولید، تأمین مواد، تغییر قیمت، حمل، نصب، تأخیر، کیفیت و تغییرات مقرراتی باید شناسایی و به طرفی واگذار شود که امکان کنترل و مدیریت مؤثرتر آن را دارد. همچنین در بررسی موضوع کیفیت، تأکید شد که کیفیت پروژه را نمی توان جدا از سه مؤلفه Scope، Time و Cost ارزیابی کرد و محدوده، زمان و هزینه باید هم زمان با کیفیت مورد توجه قرار گیرند.
از «الزامات قراردادی» تا «ضرورت های قراردادی»
یکی از نکات مطرح شده در این نشست، پیشنهاد استفاده از عنوان «ضرورتهای قراردادی» به جای «الزامات قراردادی» بود. دلیل این تغییر آن است که بخشی از مسائل اثرگذار بر قرارداد، پیش از انعقاد آن و در سطح ساختار حقوقی، مقرراتی و حاکمیتی پروژه باید تعیین تکلیف شود.
جمع بندی نشست بر این مبنا بود که پروژه های صنعتی سازی ساختمان به دلیل ماهیت زنجیره ای و چند رشته ای و وابستگی متقابل مراحل طراحی، تولید و اجرا، به چارچوب قراردادی متفاوتی از قراردادهای متعارف پیمانکاری نیاز دارند. بر این اساس، پیشنهاد شد چارچوب قراردادهای صنعتی سازی در دو سطح فرا قراردادی و قراردادی طراحی شود؛ به گونه ای که در سطح نخست، وضعیت قانونی و مقرراتی، نقش بخش خصوصی، ساختار مشارکت و ساز و کار حل اختلاف مشخص شود و در سطح دوم نیز Scope، Pricing، Payment و Responsibility به صورت شفاف، دقیق و قابل اندازه گیری در قرارداد ها تعریف شود.
این نشست با حضور سعید جغتایی، رئیس امور حمل و نقل، عمران شهری و روستایی سازمان برنامه و بودجه کشور و حبیب الله طاهر خانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهر سازی، غزال راهب، رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهر سازی، جعفر قرائتی، دبیر کمیته صنعتی سازی و ساخت مسکن نهاد تعامل، علی ختمی مآب، دبیر انجمن تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان و حمید حسین زاده، رئیس کمیسیون حقوقی انجمن و عضو هیأت رئیسه شورای هماهنگی برگزار شد.
دیدگاهها